Afwijkingen en aandoeningen in het sperma na spermaonderzoek

Tegenwoordig wordt er veel gesproken over vrouwelijke onvruchtbaarheid, maar hoe zit het met mannelijke onvruchtbaarheid?
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wordt de mannelijke onvruchtbaarheid gekenmerkt door een disfunctie of stoornis van het voortplantingssysteem.
Meer in het algemeen wordt het gedefinieerd als het onvermogen om na 12 maanden of langer zwanger te worden, ondanks regelmatige onbeschermde geslachtsgemeenschap.
Aandoeningen van het sperma vormen een van de belangrijkste oorzaken van mannelijke onvruchtbaarheid en een veelvoorkomende reden voor consultatie bij geassisteerde voortplanting. Afwijkingen zoals hyperspermie, azoöspermie of teratozoöspermie kunnen de hoeveelheid, kwaliteit of morfologie van de zaadcellen beïnvloeden, wat een directe invloed heeft op de kansen op een zwangerschap. Inzicht in wat deze diagnoses betekenen, hoe ze worden vastgesteld en welke gevolgen ze hebben, is essentieel om ze op een passende en gepersonaliseerde manier aan te pakken.
Om dieper op dit onderwerp in te gaan, spraken we met Beatriz Lozano, directeur van het IVF-laboratorium en specialist in andrologie bij Vida Fertility, die ons uitlegt wat er achter deze zaadafwijkingen schuilgaat, hoe ze in het laboratorium worden geanalyseerd en welke alternatieven we bij Vida Fertility per geval aanbieden.

- 1. Oorzaken van mannelijke onvruchtbaarheid
- 2. Afwijkingen in het sperma: soorten en de meest voorkomende
- 3. Aandoeningen van het sperma
- 4. Hoe stellen we de diagnose van mannelijke onvruchtbaarheid?
- 5. Veelgestelde vragen over afwijkingen of aandoeningen in het sperma
- 5.1. Hoe wordt een spermaonderzoek uitgevoerd?
- 5.2. Wat zijn de normale waarden bij een spermaonderzoek?
- 5.3. Wat is spermakwaliteit?
- 5.4. Welke factoren beïnvloeden de kwaliteit van het sperma?
- 5.5. Hoe kan de kwaliteit van het sperma worden verbeterd?
- 5.6. Welke soorten afwijkingen kunnen in het sperma worden waargenomen?
- 5.7. Welke soorten afwijkingen in het sperma zijn er?
- 5.8. Wat is de meest voorkomende afwijking in het sperma?
- 5.9. Wanneer moet men zich zorgen maken over het sperma?
- 5.10. Hebben mobiele telefoons en strakke kleding invloed op de zaadcellen?
- 5.11. Evenementen van Vida Fertility
- 6. Onze vruchtbaarheidsbehandelingen
- 7. Beste vruchtbaarheidskliniek in Spanje
Oorzaken van mannelijke onvruchtbaarheid
Mannelijke onvruchtbaarheid kan verschillende oorzaken hebben, zoals overmatig medicijngebruik, blootstelling aan hoge temperaturen, roken, overmatig alcoholgebruik, soa’s of afwijkingen in het sperma.
Deze oorzaken kunnen de kwaliteit van het sperma aantasten en daarmee de kans op een zwangerschap beïnvloeden.
In dit artikel zetten we de verschillende aandoeningen van het sperma op een rijtje, ook wel bekend als sperma-afwijkingen.

Afwijkingen in het sperma: soorten en de meest voorkomende
Afwijkingen in het sperma zijn een oorzaak van onvruchtbaarheid bij mannen. Door de kwaliteit van het sperma te analyseren met behulp van een spermaonderzoek krijgen we informatie over de concentratie, beweeglijkheid en morfologie van de zaadcellen, evenals over het volume, de viscositeit, de pH-waarde, de vloeibaarmaking en de kleur, die na een macroscopisch onderzoek worden vastgesteld.
Aandoeningen van het sperma
De WHO stelt referentiecriteria vast om te bepalen of een monster normozoöspermie vertoont (spermakwaliteit binnen de norm). Wanneer één of meerdere parameters van het spermaonderzoek onder deze waarden liggen, wordt het monster als afwijkend beschouwd en ingedeeld op basis van de vastgestelde afwijking.
Hypospermie
Totaal ejaculatievolume minder dan 1,5 ml;
In deze gevallen bedraagt het totale ejaculaatvolume minder dan 1,5 milliliter. Retrograde ejaculatie is de meest voorkomende oorzaak van deze aandoening.
Het kan echter ook worden veroorzaakt door genetische aandoeningen, hormonale onevenwichtigheden of aangeboren afwijkingen.
Aspermie
Geen ejaculatievolume.
Dit is een aandoening waarbij de man droge orgasmes ervaart, zonder dat er sperma vrijkomt. Dit kan het gevolg zijn van retrograde ejaculatie, genetische aandoeningen zoals cystische fibrose of het syndroom van Klinefelter, hormonale onevenwichtigheden of aangeboren afwijkingen.
Asthenozoöspermie
Percentage zaadcellen met progressieve beweeglijkheid in het spermaminder dan 32%
Dit is een aandoening waarbij een groot percentage van de zaadcellen zich abnormaal beweegt, dat wil zeggen dat ze zich niet in een rechte lijn voortbewegen of helemaal niet bewegen.
Deze aandoening kan gepaard gaan met een laag aantal zaadcellen. Enkele oorzaken zijn blootstelling aan toxines, voedingsproblemen, overmatig alcoholgebruik, infecties en bijwerkingen van bepaalde medicijnen.
Necrozoöspermie
In deze gevallen zijn alle zaadcellen in het sperma dood. Het is een zeldzame oorzaak van mannelijke onvruchtbaarheid. Deze term wordt gebruikt wanneer meer dan 42% van de zaadcellen in het ejaculaat dood is.
Hyperspermie
Ejaculatievolume groter dan 6 ml
Hyperspermie is een aandoening waarbij een man een groter dan normaal volume sperma produceert. Sperma is de vloeistof die een man tijdens het orgasme ejaculeert. Het bevat de zaadcellen en de vloeistof afkomstig van de prostaatklier.
Wat veroorzaakt hyperspermie?
Op dit moment is de oorzaak van hyperspermie nog niet ontdekt.
Het is belangrijk om te benadrukken dat, hoewel hyperspermie van invloed kan zijn op de mannelijke vruchtbaarheid, dit niet noodzakelijkerwijs leidt tot problemen bij het zwanger worden. Hoewel er een grote hoeveelheid sperma bij de ejaculatie kan zijn, vormt hyperspermie over het algemeen geen belemmering voor het bereiken van een zwangerschap, mits het aantal zaadcellen in dat monster voldoende is.
Oligozoöspermie
Spermaconcentratie minder dan 15 miljoen/ml.
Dit is een aandoening waarbij de man een laag aantal zaadcellen kan hebben, evenals problemen met de vorm en de beweeglijkheid van de zaadcellen.
De oorzaak kan een varicocele zijn, hormonale onevenwichtigheden, niet-ingedaalde testikels, infecties van het voortplantingsstelsel, omgevingsfactoren en levensstijlkeuzes. In sommige gevallen kunnen bepaalde veranderingen in de levensstijl helpen om de aandoening te verbeteren.
Poliespermie
Spermaconcentratie hoger dan 250 miljoen/ml.
De aanwezigheid van meer dan 200 miljoen zaadcellen per cc kan de oorzaak zijn van onvruchtbaarheid, aangezien een dergelijke hoge concentratie zaadcellen hun voorwaartse beweeglijkheid kan belemmeren.
In de praktijk wordt dit opgelost door het sperma voor te bereiden voor intra-uteriene inseminaties.
Azoöspermie
Afwezigheid van zaadcellen in het „verse“ ejaculaat dat gedurende 15 minuten bij 3.000 g is gecentrifugeerd en onder hoge vergroting (x 400) is onderzocht.
Het betreft een aandoening waarbij de man tijdens een orgasme sperma afgeeft dat geen zaadcellen bevat. Het is een ernstige vorm van mannelijke onvruchtbaarheid.
Dit kan worden veroorzaakt door genetische aandoeningen, hormonale onevenwichtigheden, aangeboren afwijkingen, onbehandelde seksueel overdraagbare aandoeningen en door de behandeling van zaadbalkanker.
Cryptozoospermie
Weinig zaadcellen in de gecentrifugeerde kweek bij onderzoek onder hoge vergroting (x 400), maar niet bij onderzoek van het ‘verse’ ejaculaat.
Teratozoöspermie
Bij deze aandoening hebben de meeste zaadcellen in het sperma een afwijkende vorm. De zaadcellen kunnen meer dan één kop of staart hebben, of een vreemd gevormde kop. Hierdoor kunnen ze zich niet normaal voortbewegen en wordt hun vermogen om een eicel te bevruchten aangetast.
Oligoastenoteratozoöspermie (OAT)
In deze gevallen zijn de vorm, de grootte en de beweeglijkheid van de zaadcellen afwijkend. Het aantal zaadcellen kan ook lager zijn dan normaal. Dit is de meest voorkomende oorzaak van mannelijke onvruchtbaarheid.
Leukocytospermie
Dit is een aandoening waarbij er een grote hoeveelheid witte bloedcellen in het sperma aanwezig is. Het is eerder een afwijking van het sperma dan van de zaadcellen.

Hoe stellen we de diagnose van mannelijke onvruchtbaarheid?
De kwaliteit van het sperma staat los van de algemene gezondheid van de man. Een volkomen gezonde man kan afwijkingen in zijn sperma hebben waardoor hij de eicel niet kan bevruchten.
Om te achterhalen wat de belangrijkste oorzaak is die een zwangerschap in de weg staat, kijken we zowel naar de mannelijke als naar de vrouwelijke factor. Hiervoor voeren we een uitgebreide analyse van het sperma uit, waarbij we de concentratie, de beweeglijkheid en de morfologie van de zaadcellen beoordelen.
Met dit resultaat kunnen we de diagnose verfijnen om de behandeling zo te sturen dat de kans op een zwangerschap zo groot mogelijk is.
Als je je situatie door een specialist wilt laten beoordelen, aarzel dan niet om een eerste medische afspraak aan te vragen bij een van onze gynaecologen. Wij staan klaar om je te helpen.
Veelgestelde vragen over afwijkingen of aandoeningen in het sperma
te ejaculeren, geen koorts of griep te hebben en in de acht dagen voorafgaand aan het onderzoek geen antibiotica te hebben ingenomen.
Na de ejaculatie analyseert onze afdeling andrologie de resultaten van het spermaonderzoek aan de hand van de door de WHO vastgestelde normen.
Beatriz Lozano antwoordt:
- Volume: 1,5 milliliter (ml).
- Totaal aantal zaadcellen: 39 miljoen per ejaculatie.
- Zaadcelconcentratie: 15 miljoen per ml.
- Levendheid: 58% levend.
- Progressieve beweeglijkheid: 32%.
- Totale beweeglijkheid (progressief en niet-progressief): 40%.
- Vormen met normale morfologie: 4%.
Als het resultaat van de analyse van het zaadmonster binnen deze waarden valt, ligt het binnen het gemiddelde van vruchtbare mannen, maar dit garandeert geen vruchtbaarheid.
Beatriz Lozano antwoordt:
Spermakwaliteit is het vermogen van de zaadcellen om:
- Zich effectief te verplaatsen: beweeglijkheid
- Een goede morfologie te hebben: vorm en structuur
- De eicel te bevruchten.
Zoals we al hebben vermeld, houdt de kwaliteit van het sperma geen verband met onvruchtbaarheid, aangezien een volkomen gezonde man toch aandoeningen aan het sperma kan hebben die bevruchting verhinderen.
Beatriz Lozano antwoordt:
Sommige externe factoren beïnvloeden de kwaliteit van het sperma en we kunnen deze verbeteren of veranderen:
- Leeftijd en testosteron
- Hoge temperaturen
- Seksuele onthouding
- Alcohol en drugs
- Stress
Beatriz Lozano antwoordt:
Om de kwaliteit van het sperma te verbeteren, raden wij het volgende aan:
- Gezonde voeding en levensstijl
- Sporten
- Het innemen van supplementen op basis van vitamines en antioxidanten
Binnen een periode van 3 tot 6 weken is het mogelijk om betere resultaten van het spermaonderzoek te behalen als onze aanbevelingen worden opgevolgd.
Beatriz Lozano antwoordt:
Zoals we hebben uitgelegd, stelt de WHO referentiecriteria vast om te bepalen of een monster normozoospermie vertoont (spermakwaliteit binnen de norm). Wanneer een of meerdere parameters van het spermaonderzoek onder deze waarden liggen, wordt het monster als afwijkend beschouwd en ingedeeld op basis van de vastgestelde afwijking.
- Azoöspermie
- Oligozoöspermie
- Asthenozoöspermie
- Teratozoöspermie
- Hypospermie
- Leukospermie
- Necrospermie
Een combinatie van afwijkingen in concentratie, beweeglijkheid en morfologie duidt op een slechtere zaadkwaliteit, wat een zwangerschap bemoeilijkt en het noodzakelijk kan maken om een beroep te doen op technieken voor geassisteerde voortplanting.
Beatriz Lozano antwoordt:
De WHO definieert een morfologisch „perfect“ sperma als een zaadcel met een ovale kop met een duidelijk afgebakend acrosoma, een correct aangehechte en evenredige hals, en een dunne staart van de juiste lengte, met een totale grootte van ongeveer 50–60 micrometer.
Als het niet aan deze parameters voldoet, wordt het als afwijkend beschouwd en kunnen we de volgende soorten afwijkingen in het sperma aantreffen:
- Afwijkingen aan de kop
- Afwijkingen aan de hals
- Afwijkingen aan de staart
Beatriz Lozano antwoordt:
De meest voorkomende afwijking of aandoening in het sperma is teratozoöspermie, gekenmerkt door een hoog percentage spermacellen met een afwijkende morfologie (in de kop, de hals of de staart), meestal meer dan 96%.
Beatriz Lozano antwoordt:
Sperma moet een witachtige of grijsachtige kleur hebben; als het een andere kleur heeft, sterk ruikt, een zeer laag volume heeft of een klonterige of zeer waterige textuur vertoont, kan er sprake zijn van een infectie die behandeld moet worden.
Beatriz Lozano antwoordt:
Strakke kleding kan de kwaliteit van het sperma aantasten doordat de temperatuur van de testikels stijgt. Hoewel er geen definitief bewijs is voor de invloed van een mobiele telefoon in de broekzak, wordt aangeraden deze niet altijd in de buurt van de geslachtsdelen te dragen.
Daarom moeten we, hoewel het dragen van strakke kleding en het langdurig in de broekzak dragen van een mobiele telefoon van invloed kunnen zijn, meer aandacht besteden aan andere factoren zoals roken, alcohol, slechte voeding of de BMI en vruchtbaarheid.
Evenementen van Vida Fertility
Bij Vida Fertility geloven we dat je goed voelen de sleutel is tot een rustiger vruchtbaarheidstraject.
Via onze evenementen, lezingen en persoonlijke consulten helpen we onze patiënten inzicht te krijgen in de mogelijkheden die er voor hen zijn, antwoorden op hun vragen te krijgen en te profiteren van persoonlijk advies van ons team van specialisten in kunstmatige voortplanting in Spanje.
Bekijk onze aankomende evenementen en maak kennis met het team van Vida Fertility.
Onze vruchtbaarheids behandelingen
Beste vruchtbaarheidskliniek in Spanje

📍 C/ Palermo 15, Hortaleza, 28043 Madrid
📞 Phone number: +34 919 29 83 23
🕒 Openingstijden: maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 19.00 uur
📍 Av. Óscar Esplá 1, Bajo, 03008 Alicante
📞 Phone number: +34 919 29 83 23
🕒 Openingstijden: maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 19.00 uur
ℹ️ De informatie die op Vida Fertility wordt gepubliceerd, wordt gecontroleerd door ons medisch team en onze fertiliteitsspecialisten volgens actuele wetenschappelijke inzichten en evidence-based geneeskunde. Ons team is lid van wetenschappelijke verenigingen zoals de SEF, ESHRE en SEGO.











